فتق شکمی که به آن فتق دیواره شکم گفته می‌شود زمانی‌ پیش میاید که لایه ‌های درونی‌ عضلات شکمی ضعیف شده باشند. که این امر منجر به پارگی یا کشیدگی بیش از حد در ناحیه جداره شکم یا دیافراگم می گردد. فتق از جابجایی ارگان های بدن به حفره یا بافت مجاور ایجاد می شود.

بسیاری از فتق‌ها، در ناحیه شکم و حد فاصل بین قفسه سینه و کشاله‌های ران رخ می‌دهند. البته امکان وقوع آن‌ها در قسمت فوقانی ران یا کشاله ران نیز وجود دارد. آن‌ها خیلی خطرناک نیستند اما نیاز به درمان دارند. اما در برخی موارد برای جلوگیری از ایجاد عوارض خطرناک‌تر، نیاز به جراحی است.

علل ایجاد فتق به موارد زیادی بستگی دارد مانند: فشار زیاد به قسمت ‌های دیوار شکم، حمل و جابه جایی اشیاء سنگین، ضعف مادرزادی عضلات شکمی، نارس به دنیا آمدن کودک، سرفه مداوم و ابتلا به آسم، مشکلات اجابت مزاج، افزایش سن، جراحی، وراثت.

 انواع فتق:

• فتق کشاله ران
• فتق ناف
• فتق بالای شکم
• فتق در جای زخم
• فتق محبوس
• فتق شکمی دربارداری
• فتق شکمی

علائم فتق شکم:

علائم کلی فتق در زنان و مردان یکسان است. معمولا فتق کشاله ران 7 برابر در مردان بیشتر از خانم‌ها ایجاد می‌شود و خانم‌ها بیشتر به فتق فمورال یا رانی مبتلا می‌شوند.

هنگام بلند کردن اجسام سنگین، سرفه، فشار در هنگام دفع ادرار یا مدفوع، ایستادن یا نشستن طولانی مدت احساس درد کنید. درد در این مواقع مهم ترین علامت این بیماری شکمی است. ...

هرگونه ناراحتی شدید، قرمزی، حالت تهوع یا استفراغ همراه با برآمدگی از علائم احتباس یا گرفتگی فتق است.

بروز درد در هنگام خم شدن یا بلند کردن جسم سنگین

• احساس فشار و درد در ناحیه شکم یا کشاله ران
• احساس سیر و پر بودن
• درد ‌به مدت طولانی‌ همراه با سوزش
• التهاب صفاق و روده
• نامنظم شدن دفع
• یبوست و اسهال
• خون در مدفوع
• تهوع، استفراغ و ضعف عمومی‌ و سرگیجه
• ضعف عضلانی
• تب

تشخیص فتق:

ابتدا پزشک جهت تشخیص معاینه فیزیکی انجام می دهد سپس با توجه به شرایط بیمار یکسری آزمایش های مخصوص تجویز میکنند.

• اولتراسوند شکمی: با استفاده از امواج صوتی فرکانس بالا، تصویری از ساختارهای داخل بدن ایجاد می‌شود.
• سی‌تی‌اسکن: اشعه ایکس با فناوری رایانه‌ای ترکیب می‌شود، تا تصویر دلخواه ایجاد شود.
• :MRI ترکیبی از امواج مغناطیسی قوی، و امواج رادیویی، برای تولید تصویر بکار می‌روند.
• اشعه ایکس: شامل یک سری تصاویر پرتو X است که از مجرای گوارشی به‌ دست می‌آیند. تصاویر پس از خوردن نوشیدنی حاوی دیاتروزات مگلومین و دیاتروزات سدیم (گاستروگرافین) یا محلول باریوم مایع به دست می‌آیند. هر دو تصویر بخوبی روی تصاویر پرتو X به چشم می‌آیند.
• آندوسکوپی: دوربین کوچک متصل به لوله از داخل گلو عبور کرده و وارد مری و شکم می‌شود.

درمان فتق شکم:

روش درمانی هر فرد بسته به اندازه فتق و شدت علائم آن است. پزشک ممکن است فتق شکمی بیمار را برای نشانه های احتمالی تحت نظر بگیرد. درمان هایی که برای فتق شکمی پیشنهاد می شود شامل:

• تغییر رویه در زندگی:

رعایت برخی نکات و تغییراتی در تغذیه فرد می تواند تا حدودی علائم فتق را از بین ببرد، ولی باعث بهبودی آن نمی شود.

پرهیز از پر خوردی و وعده های سنگین.

پرهیز کردن از غذا هایی که باعث رفلاکس معده میشوند مانند: غذا های تند و...

بیمار باید از دراز کشیدن و خم شدن پس از غذا خودداری کند.

انجام برخی ورزش ها می تواند به تقویت ماهیچه های اطراف فتق کمک کند اما بهتر است برای انجام صحیح این حرکات ورزشی با پزشک یا فزیوتراپ خود مشورت کنید. قابل ذکر است در صورت انجام غلط همین ورزش ها می تواند با افزایش فشار به آن ناحیه، باعث بیرون زدگی بیشتر فتق شکمی شود.

• استفاده از دارو:

در صورتی که فتق جداره شکمی دارید، دارو های بدون نسخه یا با نسخه پزشک می تواند با کاهش اسید معده دردتان را کم کرده و تا حدی از علائم بیماری بکاهد. برخی از این دارو ها عبارتند از: آنتی اسید ها، مسدود کننده ی گیرنده H2 و مهر کننده پمپ پروتون .

• جراحی:

پزشک جراح روش جراحی مناسب را با توجه به عواملی مانند سن بیمار، نوع فتق، شرایط عمومی، سلامت بیمار و … تعیین می کند. که شامل دو روش جراحی باز و استفاده از لاپاراسکوپی است.

جراحی باز به دوره استراحت بیشتری نیاز دارد و ممکن است مجبور شوید تا 6-9 هفته پس از عمل استراحت کنید. در حالی که عمل لاپاروسکوپی طول درمان و استراحت کوتاه تری دارد. اما امکان بازگشت فتق در عمل لاپاروسکوپی بیشتر است.