کلیه ها اندام‌هایی شبیه لوبیا هستند که در دو طرف پهلوی انسان قرار دارند. همه ما می‌دانیم که خیلی از اندام‌های بدن برای زنده ماندن انسان حیاتی هستند. مثلاً اگر ما مغز، قلب، ریه یا کلیه نداشته باشیم، زنده نمی‌مانیم. همه ما برای ادامه حیات احتیاج به حداقل یک کلیه داریم. اندازه آن‌ها هر کدام به اندازه یک مشت است. و دو طرف ستون فقرات، در انتهای قفسه سینه، قرار دارند.

اصلی‌ترین عملکرد کلیه حذف مواد زائد و مایعات اضافی از بدن است. این مواد زائد و مایعات اضافی از طریق ادرار از بین می‌روند. تنظیم موادی چون نمک، پتاسیم و اسید بدن که امری بسیار ضروری است توسط کلیه ها انجام می شود. عملکرد کلیه همچنین منجر به تولید هورمون‌هایی می‌شود که بر کارکرد سایر اعضای بدن تأثیر می گذارد.

عملکرد کلیه شامل: مایعات بدن را تنظیم می کند، هورمون هایی را آزاد می کنند که فشار خون را کنترل می کند، داروها را از بدن خارج می کنند، مواد زائد را از بدن جدا می کنند، یک ویتامین D فعال ایجاد می کند که باعث تقویت استخوان های سالم و محکم می شود، تولید گلبول های قرمز را کنترل می کنند.

کلیه ها زمانی شروع به ساختن سنگ می‌کند که کریستال‌هایی مانند: کلسیم، اگزالات و اسید اوریک، به میزانی بیشتر از حد اشباع در ادرار موجود باشند. به این ترتیب، محیطی ایده‌آل برای تشکیل رسوب در کلیه ایجاد می‌شود. درد سنگ کلیه از زمانی شروع می شود که سنگ در کلیه جابه‌جا می‌شود. این درد تغییر می‌کند با جابه‌جا شدن سنگ در مجاری ادرار، محل و شدت درد دگرگون می‌شود. و مردان بیشتر از زنان دچار این بیماری می‌شوند.

پیشگیری از سنگ کلیه:

• مصرف مایعات زیاد باید روزانه حدود 2.6 کوارت ادرار دفع شود.
• مصرف به اندازه ی غذاهای سرشار از اگزالات و کاهش مصرف نمک و پروتئین حیوانی خطر تشکیل سنگ کلیه را پایین می آورد.
• مصرف غذاهای سرشار از کلسیم ادامه دهیم اما از خوردن مکمل  کلسیم محتاط باشیم.

علائم سنگ کلیه:

• درد در پشت، شکم و پهلو
• احساس درد یا سوزش هنگام ادرار
• خون در ادرار
• تکرر ادرار
• تهوع و استفراغ
• تب و لرز در صورت عفونت
• ادرار بد بو و تیره

انواع سنگ کلیه:

• سنگ کلیه کلسیمی:

این نوع از سنگ ها بسیار شایع  هستن. بیشتر از همه از جنس اُگزالات کلسیم هستن. اگزالات ماده طبیعی است که هم در برخی غذاها وجود دارد و هم در کبد تولید می‌شود. برخی سبزیجات، میوه‌ها، مغزیات و شکلات حاوی مقدار زیادی اگزالات هستند.

• سنگ اسید اوریکی:

این نوع سنگ کلیه در شخصی ایجاد می‌شود که مایعات کمی می‌نوشد اما بدن آب زیادی از دست می‌دهد. کسانی که غذاهای سرشار از پروتیین می‌خورند یا اسید اوریک خون بالا (نقرس) دارند هم ممکن است به این نوع سنگ کلیه دچار شوند.

• سنگ سیستینی:

این نوع از سنگ ها نادر هستن و در افرادی که بصورت ارثی سابقه دفع سیستین از ادرار دارند رخ میدهد.

• سنگ ستراویتی:

این نوع  از سنگ‌های استروویت به‌دلیل عفونت ادراری تشکیل می‌شوند. این سنگ‌ها می‌توانند به سرعت رشد کنند و بزرگ شوند، معمولا علائم زیادی از این نوع سنگ در بیمار ایجاد نمی‌شود.

درمان سنگ کلیه:

روش درمان به نوع سنگ مربوط می شود. اگر سنگ بزرگ باشد پزشک یکی از روش های زیر را برای درمان استفاده می کند.

• سنگ شکنی:

اگر سنگ بزرگ باشد با استفاده از امواج صوتی آن را می‌شکند و خرد میکند تا به راحتی از حالب به مثانه عبور می‌کند. میتواند باعث  کبودی در شکم و کمر بشود. همچنین ممکن است کمی درد داشته باشد و به همین دلیل ممکن است یک آرامبخش یا بیهوشی خفیف به فرد داده شود.

• نفرولیتوتومی از راه پوست:

در این مورد نیاز به جراحی هست. یک برش کوچک روی کمر سنگ‌ها را خارج می‌کنند. در صورتی احتیاج به نفرولیتوتومی است که سنگ یا خیلی بزرگ است یا باعث انسداد و عفونت شده باشد و یا همچنین درد غیر قابل کنترل داشته باشد.

• یورترو سکوپی:

زمانی که سنگ در اورتر یا مثانه گیر کند، پزشک از ابزاری به نام اورتروسکوپ برای برداشتن آن استفاده می کند. یک اسکوپ کوچک همراه با دوربین به مجرای ادراری و مثانه وارد می‌شود. سپس پزشک از این طریق سنگ‌ها را خارجی می‌کند.

پیشگیری از سنگ کلیه:

• مصرف مایعات زیاد باید روزانه حدود 2.6 کوارت ادرار دفع شود.
• مصرف به اندازه ی غذاهای سرشار از اگزالات و کاهش مصرف نمک و پروتئین حیوانی خطر تشکیل سنگ کلیه را پایین می آورد.
• مصرف غذاهای سرشار از کلسیم ادامه دهیم اما از خوردن مکمل  کلسیم محتاط باشیم.